Nationale herdenking Nederlands koloniaal verleden 2025

Gepubliceerd op 29 april 2025 om 14:39

De herdenking van 3 mei 2025 markeerde een bijzonder moment: de vijfde editie van de Nationale herdenking van het Nederlands koloniaal verleden. Deze lustrumeditie stond in het teken van collectieve intergenerationele heling. Vijf jaar van samen herdenken, luisteren en ruimte maken voor verhalen kwamen samen in een editie die niet alleen terugblikte, maar ook bewust vooruit keek.

Tijdens deze herdenking lag de nadruk op wat van generatie op generatie wordt doorgegeven — zichtbaar én onzichtbaar — en hoe erkenning, ritueel en kunst kunnen bijdragen aan heling op collectief niveau. Speciaal voor deze editie werd een uniek artwork ontwikkeld, waarin dit thema verbeeld wordt. Het artwork vormde een belangrijk ankerpunt binnen de herdenking en nodigde uit tot reflectie, verstilling en verbinding.

Op deze pagina vind je een videoregistratie van de herdenking, evenals de flyer, het programma, en een overzicht van de deelnemende artiesten en hun bijdragen. Daarnaast lees je meer over de betekenis en totstandkoming van het artwork, en vind je een overzicht van de partners en sponsoren die deze vijfde herdenking mogelijk hebben gemaakt.

Samen vormde deze lustrumeditie een liefdevol en krachtig moment van herinneren, erkennen en verbinden, gedragen door gemeenschap, kunst en intentie.

Flyer en programma aankondiging

Maak kennis met de sprekers en performers van de 2025 herdenking

Onder elke foto vind je een kleine beschrijving over wie ze zijn, wat hun herdenkingsbijdrage zal zijn en waarom zij deelnemen aan de 5e editie van de Nationale herdenking Nederlands koloniaal verleden op 3 mei 2025.

Mijn naam is Shantie Singh en ik ben een verhalenverteller in veel vormen; ik ben schrijfster, theatermaker, artiest en presentatrice, met een passie voor het zichtbaar maken van verborgen verhalen. Omdat dat voor mij vaak de meest belangrijke en krachtige verhalen zijn.

Klik hier om naar de website van Shantie Singh te gaan.

Ik mag deze bijzondere gebeurtenis presenteren en dat vind ik een grote eer.

Ik ben begonnen met schrijven (romans en non-fictie) omdat ik mijn verhaal en het verhaal van vele anderen miste in de Nederlandse literatuur en onze samenleving, terwijl het onderdeel is van de Nederlandse (koloniale) geschiedenis en onze identiteit. Het is een geschiedenis vol pijn, onderdrukking, maar ook van kracht en doorzetten als we kijken naar onze voorouders. Deze verhalen dragen wij als nazaten ook in ons. De pijn en de kracht werken dus door in het nu. Alleen beseffen we dat niet altijd, omdat deze geschiedenis nog steeds zo onzichtbaar is in Nederland.

Een jaar geleden maakte ik de theatervoorstelling Her (s)tories, waarbij de verhalen van de vrouwen uit de Hindostaanse migratiegeschiedenis in het licht worden gezet. Dit heeft ontzettend veel gedaan met mezelf en de andere artiesten met wie ik op het podium sta. Nog nooit hebben de voormoeders zo dichtbij gevoeld. Wat ze allemaal hebben moeten doorstaan, hoe zij de basis hebben gelegd voor onze generatie nu. Door het zichtbaar maken van hun verhalen, maken we ook onszelf meer zichtbaar in deze samenleving – aangezien we deze verhalen in ons dragen. En het besef dat de verhalen van de voormoeders doorleven in ons, maakt ons ook trots.

Ook van bezoekers horen we dat velen zich eindelijk gezien voelen. Of herkenning, ook als ze deze geschiedenis niet delen. Door het zichtbaar maken van deze verhalen, kunnen we gezamenlijk helen. En ontdekken we hopelijk dat er zo ontzettend veel is dat ons verbindt.

Wij zijn de Samboera groep "Anuana Maro", wat betekent "de grootste Adelaar” of “de Adelaar der Adelaars”. Wij staan symbool voor schoonheid, kracht en liefde. Dat stralen wij uit. Dank aan onze voorouders.

De groep bestaat uit 8/9 personen, allen min of meer familie. Inheemsen zijn nou eenmaal bijna altijd ergens familie van elkaar.

Anuana Maro is op 13 mei 2023 geboren. Dit op veler verzoek en aanraden van ons leermeester "onze oom", Chief Hercus van der Bosch. De vader van de legendarische Hip Hop artiest Tony Scott. Wij stammen af van de Caraïben en de Arowakken van het dorp Akaranie Bigi Poika en Bernharddorp en zingen op de manier zoals onze voorouders (oma’s ,moeder, oom en tantes) het ons met de paplepel hebben ingegoten.

Het Nederlands Koloniaal Verleden mag nooit vergeten worden. Door middel van onze traditionele muziek pakken wij elke kans/podium aan om zo een bijdrage te leveren aan het zichtbaar maken van de inheemse cultuur en ons volk. Wij inheemsen moeten anno 2025 nog steeds vechten voor onze rechten.

Mijn is Rishma Khubsing, initiatiefnemer en bestuurslid van Stichting 3 mei, een liefdevol verzoek.

Klik hier voor meer informatie over Rishma's spirituele werk en werk als psycholoog.

Tijdens dit lustrum van de herdenking zal ik een toespraak houden en vanuit mijn achtergrond als psycholoog een helingsritueel verzorgen.

Als kind verlangde ik naar 2 minuten stilte voor het leed van onze voorouders. Dit gevoel is de basis geweest voor het organiseren van de Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden. Inmiddels wordt dit gevoel breder gedragen en dat raakt mij diep.

Mijn naam is Tiago Vieira Martins. Sinds mijn jeugd beoefen ik capoeira, een Braziliaanse kunstvorm die vechtkunst, dans en muziek combineert. Dagelijks geef ik capoeiralessen aan kinderen, jongeren en volwassenen in Nederland, met als doel zoveel mogelijk mensen de magie van capoeira te laten ervaren.

Opgegroeid in armoede in Brazilië, ben ik me diep bewust van de ongelijkheden die voortkomen uit het koloniale verleden van mijn land. Tijdens mijn lessen bespreek ik hoe tot slaaf gemaakten capoeira gebruikten als middel om te vechten voor hun vrijheid.

Ik neem deel aan de Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden omdat ik geloof in het belang van erkenning en bewustwording van de impact van het koloniale verleden. Capoeira, geboren uit de strijd tegen onderdrukking, symboliseert veerkracht en vrijheid.

Door mijn bijdrage hoop ik de aanwezigen te inspireren en de verbinding tussen geschiedenis, cultuur en beweging te benadrukken, in lijn met de missie van de herdenking om bij te dragen aan collectieve heling en verbondenheid in Nederland.

Mercedes Zandwijken is de ontwikkelaar en initiatiefnemer van de Keti Koti Tafel.

Een Keti Koti Tafel is een dialoog bijeenkomst voor witte en zwarte mensen en alle kleuren daar tussen. Tijdens de dialoog staan we stilstaan bij ons gedeelde slavernij-verleden en de gevolgen daarvan voor het heden, binnen de context van een reeks symbolische handelingen voor, tijdens en na een maaltijd. Dit door persoonlijke ervaringen herinneringen en gevoelens te delen op basis van een thema. Dit alles is bedoeld om het bewustzijn van onze gevoelens, ervaringen en handelingen met betrekking tot de omgang met deze geschiedenis en haar gevolgen te vergroten.

Klik hier voor meer informatie over de Keti Koti tafel.

Ik vind 3 mei, een liefdevol verzoek voor een Nationale herdenking Nederlands koloniaal verleden, een belangrijk verzoek, omdat de Nederlandse Overheid hiermee het leed van onze voorouders die hebben geleden onder slavernij en kolonialisme erkend.

Wij zijn Malou Gorter en Manoushka Zeegelaar Breeveld. Wij zijn beide actrice en speelden bij Orkater samen in de muziekvoorstelling De plantage van onze voorouders, naar de gelijknamige podcast. Dit verhaal is een zoektocht naar het gedeelde verleden van Nederland en Suriname.

Klik hier om naar de podcast De plantage van onze voorouders te gaan.

Wij zullen het kokosolie ritueel muzikaal begeleiding door het zingen van een Surinaamse spiritual, A boro gron.

De tranen vallen uit mijn ogen en doorboren de grond, zegt de tekst. In de voorstelling vielen vele tranen om het leed dat de slavernij en kolonisatie teweegbrachten, maar ook tranen van geluk omdat we eindelijk een gezamenlijke weg opgaan in de zoektocht naar wat er na de komma moet komen.

Wij werken aan deze herdenking mee omdat de zoektocht niet gestopt is na de voorstelling. Het was eerder een aanzet om blijvend te proberen te begrijpen wat de gezamenlijke geschiedenis en nawerking daarvan betekenen. Tussen ons en de mensen om ons heen, in ons werk en in ons leven van alledag. Daar hoort ook stilstaan bij hen die ons zijn voorgegaan bij en wat zij gedragen hebben zodat wij kunnen zijn.

Marlous van den Akker is cultureel antropoloog. Ik onderzoek bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN), hoe het koloniaal verleden doorwerkt in de culturele praktijken van vandaag. Mijn aandacht gaat onder meer uit naar koloniale taal en beeldvorming, zelfrepresentatie, emancipatieprocessen en koloniaal trauma.

Klik hier voor meer informatie over KIEN.

Mijn zoontje is vijf. Hij is wit, woont in een wijk waar het mensen financieel goed gaat, en zit op een school waar niemand zijn huidskleur bevraagt. Veel van de kindjes waar hij mee speelt, lijken op hem. En als hij straks volwassen is, dan zal hij ervaren dat de samenleving grotendeels op hem is ingericht. Daar kan hij weinig aan doen, hij heeft die systemenniet gemaakt. Maar hij profiteert er wél van. Ik zie het als mijn oudertaak om hem groot te brengen met dat besef. Dat hij leert zien dat de structuren die hém dienen, andere mensenuitsluiten. Dat hij leert zien dat er nog altijd veel koloniale en racistische overtuigingen onder die structuren liggen, en dat zijn wereldbeeld er slechts één onder vele is. Ik doe mee aan de 3 mei Herdenking omdat ik hoopvol ben voor de toekomst. Maar hoe de volwassen van later in het leven zullen staan, ligt nu in onze handen. Dus laten we onze kinderen compassie enmedemenselijkheid bijbrengen, en ze laten opgroeien met een hart dat open staat voor anderen – zodat ze straks goed uitgerust zijn om te kunnen afbreken wat ons nog niet is gelukt.

Wij zijn Dewi Kasmo & Gianluca Koeswanto en we gaan een nummer performen uit de theatervoorstelling Duizend Dagen van Dewi. Deze gaat over transgenerationaal trauma in relatie tot de kolonisatie van Javaanse Surinamers. Lees hier het interview van Dewi over haar theatervoorstelling.

We vinden het belangrijk dat ons verhaal en die van onze voorouders verteld wordt. Het is pijnlijk hoe onzichtbaar de geschiedenis van Javaanse Surinamers nog steeds is hier in Nederland, terwijl dit toch echt ook behoort tot de Hollandse geschiedenis.

Sandew Hira is een dekoloniale schrijver en activist. Hij heeft meer dan 25 boeken gepubliceerd over koloniale geschiedenis.

Op de herdenking zal hij ingaan op de rol van Nederland als dader en slachtoffer van misdaden tegen de menselijkheid en dat plaatsen in een globaal perspectief, omdat het Nederland kolonialisme globaal was.

De herdenking van 3 mei is voor mij de ontbrekende schakel tussen 4 mei (herdenking slachtoffers van nazisme) en 5 mei (viering van de bevrijding van nazisme). Het legt de hypocrisie bloot van het nazi-misdaden die Nederlands in haar koloniën heeft gepleegd.

Tanja Jadnanansing is stadsdeelvoorzitter Amsterdam Zuidoost

Zij is toegewijd aan de mantra love and law om de samenleving rechtvaardiger te maken. Er is liefde nodig om elkaar te zien en er is recht nodig om elkaar te blijven vinden. 3 mei een liefdevol verzoek past precies in die zoektocht naar meer liefde in een steeds ingewikkeldere wereld

Gerda Havertong, thans bekend als Gerda Lenten Havertong, blijkt intussen nog houdbaar te zijn als Theatermaker, Zangeres, Moderator, Dagvoorzitter, Moeder en GranMa.

Van oorsprong Kleuterleidster, studeerde Pedagogiek met als hoofdvak Onderwijskunde. Zij is vele jaren actief docent geweest o.a op Pedagogisch Academie’s.

Haar actieve overstap naar en aanwezigheid als bewoner in het TV. programma Sesamstraat (1984) bleef niet ongemerkt. Reeds in 1987 sprak ze zich uit tegen Zwarte Piet.

Gerda’s prioriteit ligt sinds jaar en dag bij jonge kinderen en Senioren burgers. “Wat ertussen ligt zal aandacht krijgen van anderen” is haar slogan.

Ze blijft zich inzetten voor maatschappelijke thema’s en is een veelgevraagd spreker op evenementen.

In 1999 was haar initiatief Stichting Wiesje, vernoemd naar haar Moeder die aan de gevolgen van Dementie overleed. Inmiddels staat het WoonZorg Centrum Wiesje voor mensen met dementie in Suriname.

Ze is Ambassadeur van Grootouders voor het Klimaat, Grootouderdag, Bestuurslid Stichting Stil Verleden en Voorzitter van Stichting Wiesje Nederland

Haar werk is bekroond met o.a. de Eduard du Perron prijs, Black Achievement Award en de Harper’s Bazaar Women of the Year Award, als erkenning voor haar bijdrage aan humaniteit en haar inspirerende rol in de samenleving.

Ik ben Som Schouten, fulltime singer-songwriter en performer. Naast mijn muziek ben ik co-founder van Fiercely Fem, een collectief dat women’s only events organiseert in samenwerking met Paradiso. Met Fiercely Fem creëren we een ruimte waarin vrouwen zichzelf kunnen uiten en hun verhalen kunnen delen.

Op de Dam breng ik een bijzondere ode aan mijn roots. Ik draag een Thais volkslied voor gecombineerd met een kort gedicht over mijn Thaise familie en mijn ervaring als Nederlandse Thaise die in Nederland is geboren en getogen.

Deze herdenking is niet alleen een eerbetoon aan de generaties die ruimte voor ons hebben gemaakt, maar ook een reflectie op hoe wij die dankbaarheid vertalen naar de generatie na ons. Door muziek en poëzie geef ik stem aan verhalen die generaties overstijgen en onze gedeelde geschiedenis tastbaar maken.

Voorbeeld antwoord op de vraag. Voel je vrij om deze inhoud aan te passen met de echte informatie die je wilt delen.

Ik zal een lied voordragen tijdens een van de collectieve helingsrituelen.

Waarom….?

Ik vind het belangrijk om hier aan deel te nemen om onze grootouders die hun vertrouwde omgeving hebben verlaten, voor een nieuwe toekomst voor ons, ze hebben offers gebracht hun families achtergelaten, hard gewerkt, onrecht meegemaakt.

De vlaggenceremonie is onderdeel van de Nationale herdenking Nederlands koloniaal verleden, waarmee aandacht wordt besteedt aan al deze 53 landen. We sturen licht en liefde aan alle voorouders die geleden hebben.

Artwork voor 2025

De Nationale Herdenking Nederlands Koloniaal Verleden vindt dit jaar voor de 5e keer plaats. Voor deze gelegenheid is er een lustrumthema: collectieve intergenerationele heling met een bijpassend artwork van Aashiqana Design.

Voorouderlijke trauma's

Op de illustratie is links een vrouw te zien die haar ‘vuile was’ inpakt. Zij staat symbool voor de voorouders die de slavernij en vormen van verkapte slavernij hebben meegemaakt. Zij moesten overleven en gaven hun trauma’s onbewust door aan de volgende generaties.

Doorgeven van familiepatronen

In het midden is een vrouw te zien, die de ‘vuile was’ bij zich draagt onderweg vanuit een Nederlandse kolonie om zich in Nederland te vestigen. Opnieuw komen deze generaties er niet aan toe om hun trauma’s te verwerken. De immigratie en een plek vinden binnen de Nederlandse maatschappij is opnieuw een vorm van overleven.

Heling voorouderlijk trauma

Rechts is een vrouw te zien, die symbool staat voor de huidige generatie waar steeds meer ruimte is om de ‘vuile was’ van vele generaties uit te pakken en te wassen om deze vervolgens fris te kunnen ophangen. Het lukt steeds meer mensen om met hun intergenerationele trauma’s aan de slag te gaan, zodat de toekomstige generaties er steeds minder last van hebben.